Konu: Akülerin Kontrolü ve Bakımı Nasıl yapılır

Akülerin Kontrolü ve Bakımı: Akülerin kontrolü, göz ile (fiziki) ve ölçü aletleriyle olmak üzere iki kademede yapılır.

a) Akülerin göz ile kontrolü ve dikkat edilecek hususlar:
1- Elemanlardaki elektrolit seviyesi normal olmalıdır.Elektrolit içindeki su, zamanla buharlaşarak seviyenin düşmesine sebep olur. Seviye düştüğünde plakaları l ila 1,5 cm örtecek şekilde saf su ilave edilerek tamamlanır.
2- Eleman toz kapağı havalandırma delikleri açık olmalıdır: Toz kapaklarındaki havalandırma delikleri her zaman açık olmalıdır. Çünkü şarj esnasında açığa çıkan hidrojen gazı bu delikten çıkarak elemanı terk eder. Hidrojen gazı, yanıcı ve patlayıcı bir gazdır. Elemanı terk edemeyen hidrojen bir kıvılcımla temas edecek olursa patlayarak akünün parçalanmasına sebep olur. Akünün elden çıktığı bir yana, asidin dağılması da ayrı bir tehlike yaratır. Bu tür kazalara zaman zaman rastlanır.
3- Akü yüzeyi kuru ve temiz olmalıdır. Akü yüzeyinin rutubetli ve pis olması, akünün kendiliğinden deşarj olmasına sebep olur. Bu olaya şelf deşarj denir. Şelf deşarjı önlemek için akü yüzeyi sodalı su ile silinip, su ile yıkanır ve kurumaya bırakılır. Çabuk kuruması istenilen durumlarda su emme özelliği olan bir bez ile silinir. Bu amaçla basınçlı hava kullanılmaz.
4-Akü kutup başları ve başlıktan sıkı ve temiz, kablosu sağlam olmalıdır. Akü kutup başları ve başlıkları zamanla oksitlenir. Oksitlenme, gevşek bağlantı, özelliğini yitirmiş akü kablosu elektrik akımına karşı direnç meydana getireceğinden özellikle soğuk havalarda marş motorunun normal çalışmasını önler. Marşa basıldığında marş motoru ya yavaş döner veya hiç dönmez. Oksitlenmiş kutup başları ve başlıktan, söküldükten sonra ılık su ile yıkanıp gerekiyorsa zımpara ile temizlenir. Daha sonra kutup başları üzerine ince tabaka halinde vazelin sürülür. Vazelin oksitlenmeye karşı gres yağından daha iyi sonuç verir.
5- Akü tespit bağlantısı normal sıkılıkta olmalıdır. Akü tespit bağlantısı gevşek olmamalı ve tespit vidalan aşırı sıkılmamalıdır. Tespit vidalarının fazla sıkılması, akü kutusunun hasar görmesine yol açar.
6- Devamlı çalışmayan araçların aküleri, ayda bir şarja bağlanarak akünün sülfatlaşması önlenmelidir.

Elektrolit Yoğunluk Kontrolü: Elektrolit yoğunluğunu ölçen alete hidrometre denir. Yoğunluk kontrolü iki amaç için yapılır. Birincisi akünün şarj durumu hakkında bilgi edinmek, ikincisi arızalı eleman varsa tespit etmek.


Akü Kapasite Kontrolü:Akü kapasite kontrolü, akünün o esnadaki durumunu anlamak için yapılır. Bu kontrol için özel cihazlar kullanılır veya cihaz kullanmadan pratik yoldan da yapılabilir.

Cihazla Kontrol:
- Cihazın yükleme kabloları (Ampermetre uçları) akü kutup başlarına bağlanır.
- Cihazın voltmetre kabloları ampermetre kabloları da uçlarına irtibatlandırılır.
- Cihaz, akü kapasitesinin 3 katı kadar akım çekecek şekilde 15 saniye süre ile yüklenir. ( 60 A/h lik akü için 180 A)
- Bu süre içinde voltmetreden okunan değer, 6 V aküler için 4,8 V; 12 V aküler için 9,6 V tan düşük değer göstermiyorsa akü sağlamdır. Daha düşük değer veren akü şarj siz veya arızalı olabilir. Bu kontrol esnasında elemanların (gözlerden) birinde diğerlerinden farklı olarak bir kaynama oluyorsa o elemanın arızalı olduğu anlaşılır.

Araç Üzerinde Pratik Kontrol: (Pratik kontrol için marş sistemi sağlam olmalıdır.)
- Motor çalışma sıcaklığına ulasana kadar çalıştırılır.
- Bobinden yüksek voltaj kablosu sökülür.
- Voltmetre uçları akü kutup başlarına bağlanır.
- 15 saniye süre ile marşa basılır. Bu süre içinde voltmetrede okunan değer 12 V aküler için l0 voltun altına düşmüyorsa akü sağlamdır.
- 10 voltun altına düşüyorsa, 15 saniye süreyle marşa ikinci kez basarken eleman voltajları ölçülür. Eleman voltajları arasında 0,2 volttan fazla fark yok ise akü şarja bağlanarak tekrar kontrol edilir. Yapılan kontrolde olumlu sonuç alınamıyor ise, akünün ömrünü doldurduğuna karar verilir.

Eleman Kapasite Kontrolü
Bu kontrol arızalı elemanı tespit etmek için yapılır. Ancak günümüz akülerinin çoğunda eleman köprüleri kapalı olduğu için bu kontrolü yapmak mümkün olmaz.
Eleman kapasite kontrolünde genellikle maşalı voltmetre kullanılır. Maşalı voltmetrenin uçları elemanın + ve � uçlarına temas ettirilir. Yapılan bu ölçümde, cihazın voltmetresinde okunan değer yük altında 1,6 volttan aşağı düşmemeli ve elemanlar arasındaki voltaj farkı 0,2 fazla olmamalıdır